بیمتال اشنایدر که با نام رله اضافهبار حرارتی یا رله حرارتی نیز شناخته میشود، یکی از حیاتیترین تجهیزات حفاظتی در مدارهای برق صنعتی است که وظیفه محافظت از الکتروموتورها در برابر اضافهبار، قطعی فاز و راهاندازی طولانیمدت را بر عهده دارد. شرکت فرانسوی اشنایدر الکتریک این محصولات را عمدتاً تحت خانواده معتبر TeSys و سریهای شناختهشده TeSys LRD و TeSys Deca تولید میکند. اساس کار بیمتال اشنایدر بر پایه انبساط طولی ناهمسان دو فلز ناهمجنس با ضرایب انبساط حرارتی متفاوت است که به یکدیگر پرس شدهاند. با عبور جریان برق از تیغههای بیمتال، حرارت تولیدشده متناسب با مجذور جریان و مدت زمان عبور آن افزایش مییابد و موجب خم شدن تدریجی تیغهها میشود. هرگاه شدت جریان از مقدار تنظیمشده فراتر رود و برای مدت معینی تداوم یابد، انحراف تیغهها به اهرم مکانیکی فشار آورده و کنتاکت فرمان را تغییر وضعیت میدهد و بدین ترتیب مدار فرمان کنتاکتور قطع شده و موتور از مدار خارج میشود. مزیت اصلی بیمتال اشنایدر نسبت به فیوزهای حرارتی، قابلیت تنظیم و بازنشانی آسان پس از رفع عیب است که آن را به گزینهای اقتصادی و کاربردی برای حفاظت موتورهای سهفاز تبدیل کرده است. سری TeSys LRD اشنایدر با پوشش بازه جریانی بسیار گسترده، از مدلهای مینیاتوری مانند LRD04 با محدوده ۰.۲۵ تا ۰.۴ آمپر تا مدلهای صنعتی پرقدرت مانند LRD4369 با محدوده ۱۱۰ تا ۱۶۰ آمپر، تقریباً برای هر توان موتوری در پروژههای مختلف، گزینهای مناسب ارائه میدهد. کلاس تریپ استاندارد ۱۰A در اغلب مدلهای LRD، همراه با جبرانسازی دمای محیط و حساسیت به قطعی فاز، دقت و قابلیت اطمینان بالایی را برای حفاظت از موتورهای متعارف فراهم میکند.
در بازار ایران، چند مدل مشخص از بیمتال اشنایدر از استقبال و فروش چشمگیری برخوردارند و در تابلوهای برق صنعتی، کارخانجات و پروژههای تأسیساتی بهطور مکرر استفاده میشوند. مدل LRD21 با بازه تنظیم جریان ۱۲ تا ۱۸ آمپر، یکی از پرفروشترین گزینههای بیمتال اشنایدر در ایران است که با کنتاکتورهای TeSys D18 و D25 سازگاری کامل دارد و برای حفاظت موتورهای پرکاربرد سهفاز با توان حدود ۷.۵ کیلووات در ولتاژ ۴۰۰ ولت بهینه شده است. مدل LRD10 با بازه ۴ تا ۶ آمپر نیز برای موتورهای کوچکتر با توان حدود ۲.۲ کیلووات بسیار رایج است و در پروژههای ساختمانی و تأسیساتی سبک کاربرد گستردهای دارد. برای جریانهای متوسط، مدل LRD3353 با بازه ۲۳ تا ۳۲ آمپر و مدل LRD3355 با بازه ۳۰ تا ۴۰ آمپر از اقلام پرتقاضا محسوب میشوند که در صنایع غذایی، بستهبندی و سیستمهای پمپاژ مورد استفاده قرار میگیرند. در پروژههای سنگینتر، مدل LRD365 با بازه ۴۸ تا ۶۵ آمپر و مدل LRD4369 با بازه ۱۱۰ تا ۱۶۰ آمپر برای حفاظت موتورهای پرقدرت در صنایع فولاد، سیمان و معدن انتخاب میشوند. یکی از دلایل اصلی محبوبیت بالای بیمتال اشنایدر در ایران، سازگاری کامل با شبکه برق ۴۰۰ ولت سهفاز، دسترسی آسان به قطعات یدکی، وجود نمایندگیهای معتبر و تطابق با استانداردهای IEC 60947-4-1 است که تأمین و پشتیبانی این محصول را برای پیمانکاران و بهرهبرداران تسهیل میکند. همچنین، امکان نصب مستقیم روی کنتاکتورهای سری TeSys D بدون نیاز به سیمکشی اضافه، تابلوهایی استاندارد و مرتب ایجاد میکند و خطای سیمکشی را به حداقل میرساند.
انتخاب بهترین مدل بیمتال اشنایدر مستلزم تطبیق دقیق بازه تنظیم جریان با جریان نامی موتور و توجه به شرایط راهاندازی است. برای موتورهای کوچک با راهاندازی مستقیم، مدل LRD04 با بازه ۰.۲۵ تا ۰.۴ آمپر یا LRD05 با بازه ۰.۶۳ تا ۱ آمپر مناسباند و در کنتاکتورهای کوچک سری TeSys D09 یا D12 نصب میشوند. در محدوده توانهای متوسط که پرکاربردترین بخش صنعت است، مدل LRD10 برای موتور ۲.۲ کیلووات، LRD14 برای ۴ کیلووات و LRD21 برای ۷.۵ کیلووات بهینهترین گزینهها هستند و جریان نامی موتور در میانه بازه تنظیم آنها قرار میگیرد. برای موتورهای با توان بالاتر، مدل LRD3355 با بازه ۳۰ تا ۴۰ آمپر و مدل LRD365 با بازه ۴۸ تا ۶۵ آمپر انتخاب میشوند که با کنتاکتورهای سری D40 تا D65 جفت میشوند. در شرایطی که موتور با بار سنگین و زمان راهاندازی طولانی مواجه است، بیمتالهای استاندارد با کلاس ۱۰A ممکن است زودتر از موعد تریپ کنند؛ در چنین مواردی، استفاده از مدلهای با کلاس تریپ بالاتر یا رلههای حرارتی با تنظیم دقیقتر توصیه میشود. برای راهاندازی ستاره-مثلث، باید به محل نصب بیمتال توجه کرد؛ اگر بیمتال در مسیر کنتاکتور اصلی قرار گیرد، جریان تنظیمی باید برابر جریان نامی موتور باشد، اما اگر در مسیر کنتاکتور مثلث نصب شود، باید روی جریان نامی تقسیم بر رادیکال سه تنظیم گردد. مدل LRD4369 با بازه ۱۱۰ تا ۱۶۰ آمپر نیز برای موتورهای صنعتی سنگین با توان حدود ۶۳ کیلووات در ولتاژ ۴۰۰ ولت طراحی شده است. به یاد داشته باشید که “بهترین مدل” همیشه پرقدرتترین گزینه نیست؛ بلکه مدلی است که جریان نامی موتور در محدوده تنظیم آن قرار گیرد و با کنتاکتور و شرایط راهاندازی پروژه هماهنگی کامل داشته باشد.
مشخصات فنی بیمتال اشنایدر حول چند پارامتر کلیدی طراحی شدهاند که انتخاب و عملکرد صحیح آن را تعیین میکنند. محدوده تنظیم جریان، مهمترین مشخصه هر بیمتال است و باید بهگونهای انتخاب شود که جریان نامی موتور در میانه یا محدوده بالایی آن قرار گیرد تا دقت عملکرد حفظ شود. ولتاژ عایقکاری (Ui) در اغلب مدلهای TeSys LRD برابر ۶۹۰ ولت و ولتاژ کاری نامی تا ۵۷۵ یا ۶۹۰ ولت متناوب است که برای شبکههای سهفاز ۴۰۰ ولت با حاشیه اطمینان کافی مناسب است. کلاس تریپ ۱۰A مطابق استاندارد IEC 60947-4-1 به این معناست که در جریان ۷.۲ برابر جریان تنظیمی، زمان قطع بین ۲ تا ۱۰ ثانیه از حالت سرد خواهد بود که برای موتورهای با راهاندازی عادی طراحی شده است. جبرانسازی دمای محیط از ویژگیهای مهم بیمتال اشنایدر است که از تغییر عملکرد رله در دمای محیط جلوگیری میکند و دقت تریپ را در شرایط دمایی مختلف حفظ مینماید. حساسیت به قطعی فاز (Phase Failure Sensitivity) مکانیزمی است که در صورت قطع یکی از فازها، با تشخیص عدم تعادل جریان، زمان تریپ را کوتاهتر میکند و از سوختن موتور در شرایط دوفاز شدن جلوگیری مینماید. کنتاکتهای کمکی شامل یک کنتاکت بسته (NC) با شمارههای ۹۵-۹۶ و یک کنتاکت باز (NO) با شمارههای ۹۷-۹۸ هستند. کنتاکت بسته در مسیر بوبین کنتاکتور قرار میگیرد و با باز شدن خود در زمان اضافهبار، فرمان قطع را صادر میکند. دکمه تست (Test) امکان شبیهسازی تریپ و بررسی صحت سیمکشی مدار فرمان را بدون نیاز به اعمال اضافهبار واقعی فراهم میکند. دکمه توقف (Stop) فقط بر کنتاکت بسته اثر میگذارد و برای تست دستی مدار استفاده میشود. انتخابگر ریست دستی یا اتوماتیک نیز از امکانات کاربردی است؛ در کاربردهای ایمنی، حالت ریست دستی توصیه میشود تا پس از رفع عیب، راهاندازی مجدد توسط اپراتور انجام گیرد. بدنه بیمتال اشنایدر از مواد عایق مقاوم در برابر حرارت و آتش ساخته شده و در برابر ارتعاشات صنعتی دوام بالایی دارد. امکان نصب مستقیم روی کنتاکتور یا نصب مستقل روی ریل DIN با استفاده از پایه واسط، انعطافپذیری بالایی در طراحی تابلو برق ایجاد میکند.
نصب صحیح بیمتال اشنایدر، حتی با انتخاب یک مدل باکیفیت، نقش تعیینکنندهای در عملکرد صحیح حفاظت موتور دارد. پیش از هر اقدام، باید منبع تغذیه مدار قدرت کاملاً قطع شود و با تجهیزات اندازهگیری مناسب از نبود ولتاژ اطمینان حاصل گردد؛ صرف خاموش کردن کلید فرمان کافی نیست، زیرا ممکن است بخش قدرت همچنان برقدار باشد. در مرحله بعد، مشخصات بیمتال شامل محدوده تنظیم جریان، سازگاری با کنتاکتور و نقشه ترمینالها باید با دقت بررسی شود. در سیستمهای اشنایدر، بیمتال بهصورت مستقیم زیر کنتاکتور سری TeSys D نصب میشود. شاخکهای اصلی بیمتال درون سوکتهای کنتاکتور قرار میگیرند و پس از چرخش و قفل شدن، اتصال مکانیکی و الکتریکی برقرار میشود؛ نیازی به سیمکشی بین کنتاکتور و بیمتال نیست. در صورت نصب مستقل، باید از پایه واسط یا ترمینال بلوک مخصوص استفاده کرد. پس از نصب مکانیکی، سیمهای خروجی کنتاکتور به ترمینالهای ورودی بیمتال و سیمهای موتور به خروجیهای آن متصل میشوند و پیچهای ترمینال باید با گشتاور مناسب سفت شوند. در مدار فرمان، کنتاکت بسته ۹۵-۹۶ بیمتال باید بهصورت سری با بوبین کنتاکتور قرار گیرد تا در زمان تریپ، تغذیه بوبین قطع شود و موتور خاموش گردد. پیچ تنظیم جریان (ولوم Ir) باید دقیقاً روی جریان نامی مندرج روی پلاک موتور تنظیم شود. برای راهاندازی مستقیم، جریان تنظیم برابر جریان نامی موتور است و در شرایط خاص با ضریب سرویس بالا میتوان آن را تا ۱.۰۵ تا ۱.۱۵ برابر جریان نامی تنظیم کرد. در راهاندازی ستاره-مثلث، اگر بیمتال در مسیر کنتاکتور مثلث قرار دارد، جریان تنظیم باید برابر جریان نامی تقسیم بر ۱.۷۳ باشد. پس از اتصال سیمکشی و تنظیم، با استفاده از دکمه تست، عملکرد صحیح کنتاکتهای کمکی و مدار فرمان بررسی میگردد. رعایت این اصول، نصب ایمن و بادوام بیمتال اشنایدر را تضمین میکند و از بروز مشکلات ناشی از تنظیم نادرست جلوگیری مینماید.
بیمتال اشنایدر تجهیزی بادوام است، اما مانند هر قطعه الکترومکانیکی دیگری ممکن است در طول زمان دچار اختلال یا خرابی شود و شناخت نشانههای اولیه مشکل، امکان اقدام بهموقع و جلوگیری از آسیب به موتور را فراهم میکند. یکی از رایجترین نشانهها، تریپهای مکرر و بدون دلیل واضح است. اگر بیمتال در شرایطی تریپ میکند که جریان موتور از حد مجاز فراتر نرفته است، احتمالاً پیچ تنظیم جریان بهاشتباه روی مقدار پایینتر از جریان نامی تنظیم شده یا مکانیزم داخلی دچار فرسودگی شده است. در مقابل، عدم تریپ در شرایط اضافهبار واقعی خطرناکتر است. اگر موتور بهوضوح داغ میشود، صدای غیرعادی دارد یا جریان یکی از فازها بهشدت نامتعادل است اما بیمتال عمل نمیکند، باید فوراً تنظیم جریان، سلامت تیغههای بیمتال و عملکرد کنتاکتهای کمکی بررسی شود. گرم شدن غیرعادی بدنه بیمتال نیز میتواند نشانهای از عملکرد نادرست یا خرابی درونی باشد. جوش خوردن یا چسبیدن کنتاکت ۹۵-۹۶ در حالت بسته از دیگر نشانههای خطرناک است؛ در این شرایط، حتی با تریپ مکانیکی بیمتال، مسیر فرمان کنتاکتور باز نمیشود و موتور خاموش نمیگردد. برای تشخیص، میتوان از دکمه تست استفاده کرد و باز شدن کنتاکت را با مولتیمتر بررسی نمود. عدم عملکرد صحیح در حالت قطعی یک فاز نیز از دیگر علائم خرابی است؛ اگر موتور با دو فاز کار کند و بیمتال بهدرستی تریپ نکند، نشاندهنده اختلال در مکانیزم حساس به قطعی فاز یا تنظیم بسیار بالای جریان است. در بیمتالهای اشنایدر، تنظیم جریان روی مقدار بالاتر از جریان نامی موتور یکی از شایعترین اشتباهات است که منجر به آسیب دیدن موتور پیش از آنکه بیمتال فرصت عمل پیدا کند، میشود. توجه به این نشانهها و انجام تستهای دورهای با دکمه تست، از بروز خرابیهای پرهزینه در موتور و توقف خطوط تولید جلوگیری میکند.
برای تأمین بیمتال اشنایدر با اصالت تضمینشده و قیمت مناسب، انتخاب یک مرجع معتبر و شناختهشده در بازار برق صنعتی اهمیت زیادی دارد. لاله زار ۲۴ به عنوان نمایندگی معتبر در بازار لاله زار تهران، گزینهای قابل اعتماد برای خرید انواع رلههای حرارتی اشنایدر محسوب میشود. این مجموعه با تکیه بر سالها تجربه در تأمین تجهیزات اتوماسیون صنعتی و برق قدرت، محصولاتی را از سریهای TeSys LRD و TeSys Deca اشنایدر عرضه میکند که از نظر اصالت کالا، تطابق با کاتالوگ رسمی و عملکرد فنی، تأمینکننده نیازهای متنوع مشتریان هستند. یکی از مزایای خرید از لاله زار ۲۴، دسترسی به تنوع گستردهای از بیمتالهای اشنایدر در بازههای جریانی مختلف است؛ از مدلهای مینیاتوری LRD04 با بازه ۰.۲۵ تا ۰.۴ آمپر برای موتورهای کوچک تا مدلهای صنعتی LRD4369 با بازه ۱۱۰ تا ۱۶۰ آمپر برای پروژههای سنگین. مشاوره تخصصی برای انتخاب رنج جریان مناسب بر اساس جریان نامی موتور، نوع راهاندازی و کنتاکتور مورد استفاده، تضمین اصالت کالا و ارائه گارانتی معتبر از دیگر خدماتی است که این مجموعه ارائه میدهد. برای پروژههای بزرگتر، امکان تأمین عمده و هماهنگی برای ارسال به سراسر کشور نیز فراهم است. خرید بیمتال اشنایدر از یک منبع معتبر مانند لاله زار ۲۴، علاوه بر اطمینان از کیفیت و اصالت محصول، دسترسی به قطعات یدکی و پشتیبانی فنی را نیز تسهیل میکند و از بروز مشکلات ناشی از تجهیزات غیراصیل در تابلوهای برق جلوگیری مینماید.
جهت دریافت لیست قیمت بیمتال اشنایدر با شماره های 021-33110401 021-33110401 تماس بگیرید .