بی متال هیوندای که با نام رله حرارتی یا رله اضافهبار نیز شناخته میشود، یکی از ضروریترین تجهیزات حفاظتی در تابلوهای برق صنعتی است که وظیفه محافظت از الکتروموتورها در برابر جریان اضافهبار و افزایش غیرمجاز دما را بر عهده دارد. عملکرد این قطعه بر اساس اختلاف ضریب انبساط طولی دو فلز متفاوت است؛ زمانی که جریان بیش از حد از بی متال عبور میکند، گرمای تولیدشده باعث خم شدن تیغه دوفلزی شده و در نهایت مدار فرمان کنتاکتور قطع میشود و موتور از مدار خارج میگردد. هیوندای الکتریک کره جنوبی سری HGT را به عنوان رله حرارتی استاندارد خود طراحی کرده است که به صورت مستقیم روی کنتاکتورهای سری HGC نصب میشود و مطابق استاندارد IEC 60947-4 تولید میگردد. در بازار ایران، بی متال هیوندای به دلیل تعادل مناسب میان قیمت، دقت عملکرد و فراوانی قطعات، به گزینهای همیشگی برای حفاظت از موتورهای سهفاز در کاربردهای صنعتی، ساختمانی و کشاورزی تبدیل شده است. شناخت دقیق مدلها، رنج جریان، نحوه نصب و نشانههای خرابی این رله، پیشنیاز بهرهبرداری ایمن از موتورهای الکتریکی است.
سری HGT هیوندای در مدلهای مختلفی از جمله HGT18K، HGT40K، HGT65K، HGT100K، HGT150K و HGT265K عرضه میشود که هر یک برای محدوده جریان مشخصی طراحی شده و با کنتاکتورهای همرنج خود جفت میشود. به عنوان مثال، مدل HGT18K برای کنتاکتورهای ۹ تا ۱۸ آمپر، مدل HGT40K برای کنتاکتورهای ۲۵ تا ۴۰ آمپر و مدل HGT265K برای کنتاکتورهای ۱۸۵ تا ۲۶۵ آمپر مناسب است. این تنوع مدلها به کاربران اجازه میدهد تا متناسب با توان موتور و جریان نامی آن، دقیقترین رله حرارتی را انتخاب کنند و از قطعهای ناخواسته یا عدم عملکرد صحیح حفاظت جلوگیری نمایند. در ادامه، جنبههای مختلف این محصول از جمله مدلهای پرفروش، مشخصات فنی، الزامات نصب، نشانههای خرابی و مسیر تأمین آن بررسی میشود.
در بازار ایران، مدل HGT18K با رنجهای جریانی متنوع از ۰.۱۲ آمپر تا ۱۸ آمپر بیشترین سهم فروش را در تابلوهای کوچک و متوسط به خود اختصاص داده است، زیرا بخش عمده موتورهای تکفاز و سهفاز با توان پایین در این محدوده جریان کار میکنند. نسخه HGT18KB با رنج ۱۲ تا ۱۸ آمپر و کنتاکت کمکی ۱NO+۱NC یکی از پرفروشترین گزینهها برای حفاظت موتورهای تا حدود ۷.۵ کیلووات است و در دستگاههای بستهبندی، میکسرها و تجهیزات ابزار دقیق کاربرد گستردهای دارد. مدل HGT40K با رنج ۲۲ تا ۳۲ آمپر و سازگاری با کنتاکتورهای HGC25، HGC32 و HGC40، انتخابی متعادل برای موتورهای سهفاز با توان متوسط محسوب میشود و در پمپها، فنها و نوار نقالهها به وفور استفاده میگردد. مدل HGT65K برای کنتاکتورهای ۵۰ تا ۶۵ آمپر و مدل HGT100K برای کنتاکتورهای ۷۵ تا ۱۰۰ آمپر در تابلوهای صنعتی بزرگتر و واحدهای تولیدی جایگاه ثابتی دارند و رنجهای بالاتر مانند HGT150K و HGT265K برای حفاظت موتورهای سنگین در صنایع فولاد، سیمان و پتروشیمی به کار میروند.
یکی از دلایل محبوبیت مدلهای HGT در ایران، طراحی یکپارچه و قابلیت نصب مستقیم روی کنتاکتور است که حجم تابلو را کاهش میدهد، سیمکشی بین کنتاکتور و رله حرارتی را حذف میکند و سرعت مونتاژ را افزایش میدهد. وجود دکمه تست (TEST) روی این رلهها امکان بررسی سریع عملکرد قطع مدار را فراهم میکند و دکمه ریست با دو حالت دستی و اتوماتیک، انعطاف مناسبی در راهاندازی مجدد پس از خطا ایجاد مینماید. در کنار این امکانات، جبران دمای محیط نیز در برخی مدلها وجود دارد که از قطعهای کاذب ناشی از گرمای تابلو جلوگیری میکند. این ترکیب ویژگیها باعث شده است که بی متال هیوندای نه تنها در پروژههای جدید، بلکه به عنوان قطعه یدکی در تعمیر و نگهداری تابلوهای موجود نیز به وفور جستجو و خریداری شود.
انتخاب بهترین مدل بی متال هیوندای به جریان نامی موتور، نوع راهاندازی و کلاس عملکرد مورد نیاز بستگی دارد. برای موتورهای سهفاز با جریان نامی تا ۱۸ آمپر، مدل HGT18K با رنج قابل تنظیم ۱۲ تا ۱۸ آمپر و کلاس تریپ ۱۰A انتخابی استاندارد و پرکاربرد است که با کنتاکتورهای HGC9، HGC12 و HGC18 جفت میشود. اگر جریان موتور در محدوده ۱۵ تا ۲۲ آمپر باشد، مدل HGT40K با کد HGT40K A0022S گزینهای دقیق و مطمئن محسوب میشود که مستقیماً روی کنتاکتورهای HGC25، HGC32 و HGC40 نصب میگردد. برای جریانهای بالاتر مانند ۲۲ تا ۳۲ آمپر، همین خانواده HGT40K با کد A0032S پاسخگوی نیاز پروژه است. در رنجهای بالاتر، مدل HGT100K با رنج ۵۹ تا ۸۵ آمپر برای کنتاکتورهای HGC75 و HGC100 و مدل HGT265K با رنج ۱۳۵ تا ۲۲۵ آمپر برای کنتاکتورهای HGC185 تا HGC265 مناسب هستند و در صنایع سنگین کاربرد دارند.
نکته مهم در انتخاب مدل، تطبیق کلاس عملکرد (Class) با نوع بار است. کلاس ۱۰A رایجترین کلاس در مدلهای HGT است و برای بارهای عمومی و موتورهای استاندارد مناسب محسوب میشود؛ اما برای موتورهایی با راهاندازی سنگین یا سیکلهای کاری خاص، باید کلاس عملکرد بالاتر یا مدلهای specjalized در نظر گرفته شود. همچنین در انتخاب بین رنجهای مختلف، باید جریان نامی موتور (FLA) روی پلاک با محدوده تنظیم رله همپوشانی داشته باشد؛ به عنوان مثال، برای موتوری با جریان ۱۲ آمپر، مدل HGT18K با رنج ۱۲ تا ۱۸ آمپر انتخاب مناسبی است، در حالی که برای جریان ۲۰ آمپر، مدل HGT40K با رنج ۱۵ تا ۲۲ آمپر گزینه درستتری خواهد بود. در پروژههایی که انتظار میرود شرایط محیطی متغیر باشد، انتخاب مدلهای دارای جبران دمای محیط، پایداری حفاظت را افزایش میدهد و از قطعهای ناخواسته جلوگیری میکند.
بی متال هیوندای سری HGT مطابق استاندارد IEC 60947-4-1 طراحی شده و ولتاژ کاری نامی آن تا ۶۹۰ ولت AC، ولتاژ عایقی ۶۹۰ ولت و ولتاژ ضربهای ۶ کیلوولت اعلام شده است. تعداد پل در نسخههای رایج سه پل است و کنتاکتهای کمکی شامل یک کنتاکت باز (NO) و یک کنتاکت بسته (NC) هستند که کنتاکت NC به صورت سری در مدار بوبین کنتاکتور قرار میگیرد و کنتاکت NO برای ارسال سیگنال خطا به سیستم نظارتی یا چراغ نشانگر استفاده میشود. کلاس عملکرد در بیشتر مدلها ۱۰A است که برای حفاظت استاندارد موتورها در برابر اضافهبار کافی و متعارف محسوب میشود. رنج تنظیم جریان در مدلهای مختلف از ۰.۱۲ آمپر تا ۲۶۵ آمپر متغیر است و با پیچ تنظیم روی بدنه، اپراتور میتواند جریان قطع را دقیقاً روی مقدار نامی موتور تنظیم کند.
از امکانات مهم این رله میتوان به دکمه تست (TEST) برای بررسی عملکرد قطع مدار، دکمه ریست (RESET) با قابلیت انتخاب حالت دستی یا اتوماتیک، و جبران دمای محیط در برخی مدلها اشاره کرد. پوشش محافظ روی پیچ تنظیم جریان از تغییر ناخواسته تنظیمات توسط اپراتور جلوگیری میکند و ایمنی عملکرد را افزایش میدهد. مکانیزم تفاضلی در بی متال هیوندای به گونهای طراحی شده است که در صورت قطع یکی از فازها یا افت شدید ولتاژ در یک خط، دو فاز باقیمانده جریانی تا حدود ۱.۷۳ برابر حالت نرمال میکشند و این افزایش جریان باعث عملکرد رله و قطع مدار میشود؛ به همین دلیل، بی متال در بخش بالای موتور و در مسیر جریان سهفاز قرار میگیرد تا امکان شناسایی قطع فاز نیز فراهم باشد. این ویژگی به حفاظت کامل موتور در برابر خطاهای مختلف کمک میکند و از آسیب به سیمپیچها جلوگیری مینماید.
نصب صحیح بی متال هیوندای تأثیر مستقیمی بر دقت حفاظت و طول عمر موتور دارد. این رله معمولاً به صورت مستقیم زیر پایانههای خروجی کنتاکتور (T1، T2، T3) نصب میشود و باید از محکم بودن اتصال شاخکها و عدم وجود لقی اطمینان حاصل گردد؛ اتصال شل یکی از دلایل اصلی گرم شدن موضعی و عملکرد نادرست رله است. در صورت نیاز به نصب جداگانه، میتوان از پایه مخصوص و نصب روی ریل DIN استفاده کرد، اما نصب مستقیم رایجترین و کمحجمترین حالت در تابلوهای صنعتی است. پس از نصب فیزیکی، باید سیمکشی مدار فرمان نیز به دقت انجام شود: کنتاکت NC رله به صورت سری با بوبین کنتاکتور قرار میگیرد تا در صورت عملکرد رله، مدار فرمان قطع شود و کنتاکتور رها گردد. کنتاکت NO نیز برای اعلام خطا به PLC یا سیستم نظارتی قابل استفاده است.
تنظیم جریان رله مهمترین مرحله پس از نصب است. پیچ تنظیم باید دقیقاً روی جریان نامی موتور (FLA) که روی پلاک آن درج شده است، تنظیم شود؛ تنظیم بیش از حد بالا باعث از دست رفتن حفاظت و تنظیم بیش از حد پایین باعث قطعهای ناخواسته و توقف تولید میشود. برای موتورهای تکفاز، سیم نول و فاز باید به گونهای از داخل بی متال عبور داده شوند که گرمای ایجادشده در هر دو هادی، رله را فعال کند. انتخاب حالت ریست نیز اهمیت دارد: در بیشتر کاربردهای صنعتی، تنظیم ریست روی حالت دستی (Manual) توصیه میشود تا پس از رفع خطا و بررسی علت، راهاندازی مجدد به صورت کنترلشده انجام گیرد و از استارت خودکار و خطرناک موتور جلوگیری شود. پس از تنظیم، با فشردن دکمه TEST میتوان عملکرد قطع مدار را بررسی کرد و از سالم بودن رله اطمینان حاصل نمود.
شناسایی بهموقع نشانههای خرابی بی متال هیوندای میتواند از آسیب جدی به موتور و توقف ناخواسته خط تولید جلوگیری کند. قطع مکرر مدار حتی در جریان عادی (تریپ کاذب) یکی از شایعترین علائم است که معمولاً به تنظیم نامناسب جریان، گرمای محیط تابلو یا فرسودگی مکانیزم داخلی مربوط میشود. در مقابل، عدم قطع مدار در شرایط اضافهبار واقعی نشانهای خطرناک است که میتواند به سوختن سیمپیچ موتور منجر شود و باید فوراً رله تعویض گردد. سوختگی یا تغییر رنگ روی بدنه بی متال نیز نشانه عبور جریان بیش از حد یا اتصال نامناسب ترمینالهاست و باید جدی گرفته شود. عمل نکردن دکمه ریست یا گیر کردن آن نیز از دیگر نشانههای فرسودگی مکانیزم رله محسوب میشود.
جرقهزدن در محل اتصالات و گرم شدن غیرعادی ترمینالها از نشانههایی هستند که ممکن است به سوختگی کنتاکتهای داخلی یا شل شدن اتصالات منجر شوند و باید در بازرسی دورهای مورد توجه قرار گیرند. در مواردی که بی متال به درستی عمل نمیکند، باید مقاومت کنتاکتها، عملکرد مکانیکی دکمه ریست و صحت تنظیم جریان بررسی شود. استفاده از دکمه TEST در فواصل منظم میتواند سلامت عملکرد رله را تأیید کند. در صورت مشاهده هر یک از نشانههای خرابی، تعویض رله با مدل اصل و رنج جریان مشابه، مطمئنترین راه حفظ ایمنی موتور و تابلو است. بی توجهی به این علائم میتواند هزینههای تعمیر موتور و توقف تولید را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.
لاله زار تهران همچنان مرجع اصلی تأمین تجهیزات برق صنعتی در ایران است و نمایندگیهای معتبر این منطقه، دسترسی به بی متال هیوندای اصل را با ضمانت اصالت فراهم میکنند. لاله زار ۲۴ به عنوان نمایندگی معتبر لاله زار تهران، امکان استعلام قیمت روز مدلهای مختلف سری HGT از رنجهای پایین مانند ۰.۱۲ آمپر تا رنجهای بالا مانند ۲۶۵ آمپر، بررسی موجودی نسخههای مختلف و دریافت مشاوره فنی برای انتخاب مدل متناسب با جریان موتور را ارائه میدهد. با توجه به وجود محصولات تقلبی در بازار، خرید از نمایندگی معتبر اهمیت ویژهای دارد؛ تطبیق کد کامل محصول، سری ساخت و کنترل اصالت از مواردی است که نمایندگیهای معتبر انجام میدهند تا قطعه اصل به دست خریدار برسد. برای تابلوسازان و واحدهای تعمیر و نگهداری، تأمین سریع بی متال از این مرکز میتواند زمان توقف ناشی از خرابی را به حداقل برساند و به پایداری خطوط تولید کمک کند.
در مجموع، بی متال هیوندای با سری HGT، رنجهای جریانی گسترده، نصب مستقیم روی کنتاکتور، دکمه تست و ریست قابل انتخاب، و جبران دمای محیط، راهکاری مطمئن و اقتصادی برای حفاظت از موتورهای الکتریکی در برابر اضافهبار ارائه میدهد. تنظیم دقیق جریان بر اساس پلاک موتور، انتخاب حالت ریست دستی، بازرسی دورهای و توجه به نشانههای خرابی، عمر مفید رله و موتور را افزایش میدهد. تأمین از نمایندگی معتبر نیز حلقه نهایی زنجیرهای است که اصالت کالا و پشتیبانی فنی را تضمین میکند و به بهرهبرداران اطمینان میدهد که قطعهای مطابق مشخصات فنی و سازگار با مدار حفاظتی دریافت کردهاند.
جهت دریافت لیست قیمت بی متال هیوندای با شماره های 021-33992502 021-33992502 تماس بگیرید .