یو پی اس (UPS) یا منبع تغذیه بی وقفه یک دستگاه الکتریکی است که برق مورد نیاز را در زمان قطع شدن برق تامین میکند. این سیستم، بین برق شهری و دستگاه مصرف کننده قرار میگیرد که علاوهبر تنظیم برق شبکه و تثبیت آن، مانع از نفوذ نویز به دستگاههای حساس میشود و از تعمیرات و عقب افتادگیهای هزینه دار جلوگیری میکند. معمولاً تجهیزات الکترونیکی در صورت قطع ناگهانی برق، دچار اختلال میشوند به همین خاطر باید از UPS برای حفاظت از سیستمها استفاده کرد. قیمت یو پی اس (UPS) به عوامل زیادی همچون سرعت قطع و وصل، کیفیت قطعات و دیگر عوامل بستگی دارد. استفاده از UPS سبب حفاظت از تجهیزات گران قیمت میشود. به همین دلیل افراد به خرید یو پی اس (UPS) اقدام میکنند.
دستگاه یو پی اس یا همان منبع تغذیه بی وقفه، مخفف عبارت Uninterruptible Power Supply است. این دستگاه نوعی ذخیره برق 220 ولت است که در سیستمهای اداری، خانگی، مراکز داده و دیگر موارد در زمان قطع برق مورد استفاده قرار میگیرد. این سیستم طوری طراحی شده است که از شوک ناگهانی که در تجهیزات مختلف مصرف کننده، در زمان قطعی برق به وجود میآید جلوگیری کند و دستگاهها در امان بمانند. این محصولات در بخشهای مختلف به کار گرفته میشوند.
به عنوان مثال یوپی اس کرکره برقی از مهمترین تجهیزات است زیرا در صورت قطع بودن برق به راحتی میتوان کرکره برقی را حرکت داد. همچنین یو پی اس دوربین مدار بسته نیز باید وجود داشته باشد. دوربین یک وسیله حفاظتی و امنیتی است که باید به صورت بیست و چهار ساعته وقایع را ضبط کند. به همین دلیل با قطع شدن برق نیز باید بتواند به فعالیت خود ادامه دهد. این تجهیزات با هم تفاوت دارند و با توجه به نوع عملکرد مورد استفاده قرار میگیرند. به عنوان مثال یو پی اس آسانسور با کرکره و دوربین تفاوت دارد.
در ادامه به بررسی انواع ups پرداخته شده است.
UPSهای آنلاین ورودی برق را تصحیح کرده و آن را از نویز پاک سازی میکنند. از مزایای آن میتوان به ولتاژ بالا، ساده بودن و زمان انتقال سریع اشاره کرد. UPSهای آنلاین از سایر آنها گرانتر هستند. به دلیل این که حساسیت بالایی نسبت به نوسانات برق دارند.
این دسته از UPSها زمانی مورد استفاده قرار میگیرند که برق اصلی قطع میشود. هنگامی که برق قطع باشد، UPS آفلاین، برق مورد نیاز لوازم برقی را تامین میکند. این وسیله برای دستگاههایی که باید به طور مداوم کار کنند، همانند دوربین مداربسته، کامپیوترهای رومیزی، لوازم الکترونیکی مصرفی و... بسیار کاربردی است و قیمت یو پی اس آفلاین در سایت قابل مشاهده است.
به دستگاه های برقی حساس نباید نوسانات شدید برقی وارد شود. به همین دلیل از تکنولوژی لاین اینتراکتیو برای دستگاههای حساس و گران قیمت استفاده میشود. UPSهای لاین اینتراکتیو نمیتوانند با توان کم کار کنند. همچنین نمیتوانند جلوی نوسانات و نویز جریان برق را به طور کامل بگیرند.
یک UPS از چهار بخش مهم یکسو کننده شارژ (رکتی فایر)، باتری یو پی اس، مبدل DC به AC و کلید غیرهادی (سوئیچ) تشکیل می شود.
قیمت خرید یا فروش یو پی اس UPS به عوامل مختلفی بستگی دارد. که میتواند با توجه به میزان حساسیت و کارکرد آن متفاوت باشد. برای مثال UPSهای آنلاین گرانتر و آفلاین ارزانتر هستند. ممکن است برای شما سوال باشد که چرا قیمت یک نوع UPS در هر برند متفاوت است؟ عواملی که میتواند در قیمت آنها تاثیر بگذارد عبارتاند از:
در بازار ایران، برندهای متعددی در زمینه تولید یو پی اس فعالیت میکنند که هر یک سطوح کیفی و قیمتی متفاوتی دارند. از جمله برندهای معتبر خارجی میتوان به APC، دلتا (Delta) و مکلسان اشاره کرد که به دلیل کیفیت بالای قطعات، تکنولوژی پیشرفته و طول عمر بالا، در رده محصولات لوکس قرار میگیرند.در مقابل، برندهای ایرانی مانند سونر، فاراتل و فاران در سالهای اخیر پیشرفت چشمگیری داشتهاند و محصولاتی با کیفیت قابل قبول و قیمت مناسبتر عرضه میکنند.تفاوت اصلی این برندها در کیفیت قطعات داخلی، نوع باتری، راندمان، قابلیتهای نرمافزاری و خدمات پس از فروش است.برندهای خارجی معمولاً از تکنولوژی پیشرفتهتری برخوردارند و طول عمر بالاتری دارند، اما قیمت آنها نیز به مراتب بیشتر است. در مقابل، برندهای ایرانی با قیمت مناسبتر، گزینههای مقرونبهصرفه و قابل اعتمادی برای مصارف خانگی و اداری هستند.
هنگام خرید یو پی اس، باید به چند مشخصه فنی کلیدی توجه کنید تا محصولی با کیفیت و متناسب با نیاز خود تهیه نمایید. اولین و مهمترین مورد، توان خروجی بر حسب ولتآمپر (VA) و وات (W) است که باید با مجموع توان تجهیزات شما هماهنگ باشد.دوم، نوع یو پی اس (آفلاین، لاین اینتراکتیو یا آنلاین) است که باید بر اساس حساسیت تجهیزات شما انتخاب شود. سوم، زمان پشتیبانی (Backup Time) که به ظرفیت باتری و توان مصرفی بستگی دارد. چهارم، ولتاژ ورودی و محدوده تحمل ولتاژ که نشاندهنده توانایی دستگاه در تحمل نوسانات برق است.پنجم، وجود نمایشگر (LCD) برای نمایش وضعیت دستگاه، پورتهای ارتباطی (USB یا RS232) برای اتصال به کامپیوتر، و قابلیت تعویض باتری در حالت روشن (Hot-Swap). در نهایت، به برند معتبر، گارانتی و خدمات پس از فروش نیز توجه ویژهای داشته باشید.
نصب و راهاندازی یو پی اس، اگرچه کار پیچیدهای نیست، اما باید با رعایت اصول و نکات ایمنی انجام شود.اولین و مهمترین قدم، انتخاب محل مناسب برای نصب دستگاه است. یو پی اس باید در محلی خشک، خنک، دارای تهویه کافی و دور از نور مستقیم خورشید و منابع حرارتی نصب شود تا از داغ شدن بیش از حد و کاهش عمر آن جلوگیری شود.دوم، اتصال به زمین (ارت) الزامی است تا از برقگرفتگی و آسیب به تجهیزات جلوگیری شود.سوم، سیمکشی باید با استفاده از کابلهای با سطح مقطع مناسب و توسط یک برقکار ماهر انجام شود.پس از نصب، ابتدا برق ورودی را وصل کرده و سپس دستگاه را روشن کنید تا باتریها شارژ شوند. در نهایت، تجهیزات مصرفکننده را به خروجی یو پی اس متصل کنید.همیشه قبل از هرگونه کار روی دستگاه، برق آن را قطع کنید.
انتخاب محل و ارتفاع مناسب برای نصب یو پی اس، تأثیر مستقیمی بر عملکرد، ایمنی و طول عمر آن دارد. برای یو پی اسهای رومیزی و کوچک که در منازل و دفاتر کار استفاده میشوند، بهترین محل، روی یک میز محکم یا قفسهای با تهویه مناسب و در ارتفاعی است که به راحتی قابل دسترس باشد. برای یو پی اسهای بزرگ صنعتی و رکمونت که در اتاق سرور و تأسیسات نصب میشوند، باید محل نصب با توجه به وزن دستگاه، دسترسی برای سرویسدهی، و فاصله از تجهیزات حساس انتخاب شود.این دستگاهها معمولاً در اتاقهای مخصوص برق و تأسیسات یا رکهای سرور در پایینترین بخش رک نصب میشوند تا مرکز ثقل رک پایینتر باشد.در هر دو حالت، رعایت فاصله مناسب از دیوار (حداقل ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر) برای گردش هوا و تهویه، و دور بودن از منابع رطوبت و گرد و غبار از اصول اساسی است.
تشخیص به موقع علائم خرابی در یو پی اس، از بروز آسیب به تجهیزات متصل و هزینههای سنگینتر جلوگیری میکند. مهمترین نشانههای خرابی عبارتند از: روشن نشدن دستگاه با وجود برق ورودی، که میتواند ناشی از خرابی فیوز، برد اصلی یا منبع تغذیه باشد.بوق ممتد یا بوقهای هشداردهنده که یکی از رایجترین علائم خرابی است و معمولاً به دلیل تمام شدن عمر باتری، خرابی باتری، بار اضافی یا مشکلات داخلی دستگاه رخ میدهد.کاهش شدید زمان پشتیبانی (Backup Time) نیز نشانهی آشکاری از فرسودگی باتری است.همچنین داغ شدن بیش از حد بدنه، صدای غیرعادی از فن، و نمایش خطا روی صفحه دستگاه از دیگر علائم هشداردهنده هستند.در صورت مشاهده هر یک از این علائم، بهتر است با یک تکنسین متخصص تماس بگیرید.
بوق زدن یا آلارم یو پی اس، یکی از رایجترین مشکلاتی است که کاربران با آن مواجه میشوند و معمولاً نشانهای از یک مشکل جدی است که نباید نادیده گرفته شود.دلایل اصلی بوق زدن عبارتند از: ۱. قطعی برق و عملکرد در حالت باتری که در این حالت یو پی اس با بوقهای منظم (معمولاً هر ۴ ثانیه یک بار) هشدار میدهد.۲. خرابی یا فرسودگی باتری که باعث میشود دستگاه نتواند شارژ را نگه دارد و با بوق ممتد هشدار دهد.۳. بار اضافی که زمانی رخ میدهد که توان تجهیزات متصل از ظرفیت یو پی اس بیشتر باشد.۴. ولتاژ ورودی نامناسب یا پایین بودن بیش از حد ولتاژ برق شهر.برای رفع این مشکل، ابتدا نوع بوق را شناسایی کنید. اگر بوق به دلیل قطع برق است، با وصل شدن برق قطع میشود. اگر بوق ممتد است، باتری را بررسی کرده و در صورت نیاز تعویض کنید. برای خاموش کردن موقت صدای هشدار، میتوانید دکمه Mute را فشار دهید.
باتری قلب تپنده یو پی اس است و طول عمر آن به طور مستقیم بر عملکرد کل دستگاه تأثیر میگذارد. به طور معمول، عمر مفید باتریهای یو پی اس بین ۳ تا ۵ سال است.با این حال، عوامل متعددی مانند دمای محیط (گرما عمر باتری را به شدت کاهش میدهد)، تعداد دفعات شارژ و دشارژ، و کیفیت خود باتری میتوانند این عمر را افزایش یا کاهش دهند.علائمی که نشان میدهد زمان تعویض باتری فرا رسیده است عبارتند از: کاهش محسوس زمان پشتیبانی (مثلاً از ۲۰ دقیقه به ۵ دقیقه)، تورم یا تغییر شکل بدنه باتری، نشت اسید از باتری، و هشدارهای مکرر دستگاه درباره خرابی باتری.برای اطمینان از عملکرد صحیح، توصیه میشود هر ۶ ماه یک بار باتری توسط یک تکنسین بررسی شود و در صورت مشاهده هر یک از علائم فوق، نسبت به تعویض آن اقدام کنید.