یو پی اس (UPS) یا منبع تغذیه بی وقفه یک دستگاه الکتریکی است که برق مورد نیاز را در زمان قطع شدن برق تامین میکند. این سیستم، بین برق شهری و دستگاه مصرف کننده قرار میگیرد که علاوهبر تنظیم برق شبکه و تثبیت آن، مانع از نفوذ نویز به دستگاههای حساس میشود و از تعمیرات و عقب افتادگیهای هزینه دار جلوگیری میکند. معمولاً تجهیزات الکترونیکی در صورت قطع ناگهانی برق، دچار اختلال میشوند به همین خاطر باید از UPS برای حفاظت از سیستمها استفاده کرد. قیمت یو پی اس (UPS) به عوامل زیادی همچون سرعت قطع و وصل، کیفیت قطعات و دیگر عوامل بستگی دارد. استفاده از UPS سبب حفاظت از تجهیزات گران قیمت میشود. به همین دلیل افراد به خرید یو پی اس (UPS) اقدام میکنند.
دستگاه یو پی اس یا همان منبع تغذیه بی وقفه، مخفف عبارت Uninterruptible Power Supply است. این دستگاه نوعی ذخیره برق 220 ولت است که در سیستمهای اداری، خانگی، مراکز داده و دیگر موارد در زمان قطع برق مورد استفاده قرار میگیرد. این سیستم طوری طراحی شده است که از شوک ناگهانی که در تجهیزات مختلف مصرف کننده، در زمان قطعی برق به وجود میآید جلوگیری کند و دستگاهها در امان بمانند. این محصولات در بخشهای مختلف به کار گرفته میشوند.
به عنوان مثال یوپی اس کرکره برقی از مهمترین تجهیزات است زیرا در صورت قطع بودن برق به راحتی میتوان کرکره برقی را حرکت داد. همچنین یو پی اس دوربین مدار بسته نیز باید وجود داشته باشد. دوربین یک وسیله حفاظتی و امنیتی است که باید به صورت بیست و چهار ساعته وقایع را ضبط کند. به همین دلیل با قطع شدن برق نیز باید بتواند به فعالیت خود ادامه دهد. این تجهیزات با هم تفاوت دارند و با توجه به نوع عملکرد مورد استفاده قرار میگیرند. به عنوان مثال یو پی اس آسانسور با کرکره و دوربین تفاوت دارد.
در ادامه به بررسی انواع ups پرداخته شده است.
UPSهای آنلاین ورودی برق را تصحیح کرده و آن را از نویز پاک سازی میکنند. از مزایای آن میتوان به ولتاژ بالا، ساده بودن و زمان انتقال سریع اشاره کرد. UPSهای آنلاین از سایر آنها گرانتر هستند. به دلیل این که حساسیت بالایی نسبت به نوسانات برق دارند.
این دسته از UPSها زمانی مورد استفاده قرار میگیرند که برق اصلی قطع میشود. هنگامی که برق قطع باشد، UPS آفلاین، برق مورد نیاز لوازم برقی را تامین میکند. این وسیله برای دستگاههایی که باید به طور مداوم کار کنند، همانند دوربین مداربسته، کامپیوترهای رومیزی، لوازم الکترونیکی مصرفی و... بسیار کاربردی است و قیمت یو پی اس آفلاین در سایت قابل مشاهده است.
به دستگاه های برقی حساس نباید نوسانات شدید برقی وارد شود. به همین دلیل از تکنولوژی لاین اینتراکتیو برای دستگاههای حساس و گران قیمت استفاده میشود. UPSهای لاین اینتراکتیو نمیتوانند با توان کم کار کنند. همچنین نمیتوانند جلوی نوسانات و نویز جریان برق را به طور کامل بگیرند.
یک UPS از چهار بخش مهم یکسو کننده شارژ (رکتی فایر)، باتری یو پی اس، مبدل DC به AC و کلید غیرهادی (سوئیچ) تشکیل می شود.
قیمت خرید یا فروش یو پی اس UPS به عوامل مختلفی بستگی دارد. که میتواند با توجه به میزان حساسیت و کارکرد آن متفاوت باشد. برای مثال UPSهای آنلاین گرانتر و آفلاین ارزانتر هستند. ممکن است برای شما سوال باشد که چرا قیمت یک نوع UPS در هر برند متفاوت است؟ عواملی که میتواند در قیمت آنها تاثیر بگذارد عبارتاند از:
یو پی اسها از نظر نحوه عملکرد به سه دسته اصلی تقسیم میشوند: آفلاین (Offline/Standby)، لاین اینتراکتیو (Line-Interactive) و آنلاین (Online).نوع آفلاین سادهترین و ارزانترین مدل است که در شرایط عادی برق را مستقیماً از شبکه به مصرفکننده میرساند و تنها در زمان قطعی برق، به باتری سوئیچ میکند؛ این مدل برای تجهیزات ساده و غیرحساس مناسب است.نوع لاین اینتراکتیو پیشرفتهتر بوده و دارای یک تثبیتکننده ولتاژ داخلی (AVR) است که بدون نیاز به باتری، نوسانات جزئی ولتاژ را اصلاح میکند و برای دفاتر کار و تجهیزات نیمهحساس ایدهآل است.نوع آنلاین که قویترین و گرانترین مدل است، همواره برق را از طریق اینورتر خود به دستگاه میرساند و در نتیجه بهترین و تمیزترین خروجی را با صفر میلیثانیه زمان سوئیچ ارائه میدهد و مخصوص سرورها و تجهیزات بسیار حساس است.
تفاوت اصلی و اساسی بین یو پی اس و اینورتر در زمان واکنش به قطعی برق و کاربرد اصلی آنهاست.یو پی اس دقیقاً برای حذف وقفه طراحی شده است و در هنگام قطع برق، با سرعتی بین ۳ تا ۸ میلیثانیه، برق را از باتری تأمین میکند و به این ترتیب از خاموش شدن ناگهانی تجهیزات حساس مانند کامپیوتر و سرور جلوگیری مینماید.در مقابل، اینورتر معمولاً برای تأمین برق در زمان نبود برق طراحی شده و زمان سوئیچ آن بسیار طولانیتر است و نمیتواند از تجهیزات حساس در برابر قطعی برق محافظت کند.همچنین یو پی اسها معمولاً دارای مدارهای تثبیتکننده ولتاژ داخلی هستند که از تجهیزات در برابر نوسانات برق محافظت میکنند، در حالی که اینورترها فاقد این قابلیت هستند.به طور خلاصه، اگر به دنبال محافظت از تجهیزات حساس در برابر قطعی و نوسانات برق هستید، یو پی اس انتخاب درستی است، اما اگر فقط به یک منبع برق پشتیبان برای مصارف عمومی نیاز دارید، اینورتر گزینه مناسبتری خواهد بود.
محاسبه صحیح ظرفیت یو پی اس، مهمترین قدم در خرید این دستگاه است. برای این کار، ابتدا باید مجموع توان مصرفی تمام تجهیزاتی که قصد دارید به یو پی اس متصل کنید را محاسبه نمایید.توان مصرفی هر دستگاه معمولاً بر حسب وات (W) یا ولتآمپر (VA) روی پلاک آن درج شده است.پس از جمعآوری این اعداد، باید یک ضریب اطمینان ۲۰ تا ۳۰ درصد به مجموع توان اضافه کنید تا یو پی اس تحت فشار کامل کار نکند و عمر بیشتری داشته باشد.برای مثال، اگر مجموع توان تجهیزات شما ۵۰۰ وات است، باید به دنبال یو پی اسی با ظرفیت حدود ۶۵۰ وات یا بیشتر باشید.همچنین برای محاسبه زمان پشتیبانی (Backup Time)، باید ظرفیت باتری یو پی اس (بر حسب آمپرساعت) را در ولتاژ باتری ضرب کرده و بر توان مصرفی تجهیزات تقسیم کنید.
در بازار ایران، برندهای متعددی در زمینه تولید یو پی اس فعالیت میکنند که هر یک سطوح کیفی و قیمتی متفاوتی دارند. از جمله برندهای معتبر خارجی میتوان به APC، دلتا (Delta) و مکلسان اشاره کرد که به دلیل کیفیت بالای قطعات، تکنولوژی پیشرفته و طول عمر بالا، در رده محصولات لوکس قرار میگیرند.در مقابل، برندهای ایرانی مانند سونر، فاراتل و فاران در سالهای اخیر پیشرفت چشمگیری داشتهاند و محصولاتی با کیفیت قابل قبول و قیمت مناسبتر عرضه میکنند.تفاوت اصلی این برندها در کیفیت قطعات داخلی، نوع باتری، راندمان، قابلیتهای نرمافزاری و خدمات پس از فروش است.برندهای خارجی معمولاً از تکنولوژی پیشرفتهتری برخوردارند و طول عمر بالاتری دارند، اما قیمت آنها نیز به مراتب بیشتر است. در مقابل، برندهای ایرانی با قیمت مناسبتر، گزینههای مقرونبهصرفه و قابل اعتمادی برای مصارف خانگی و اداری هستند.
هنگام خرید یو پی اس، باید به چند مشخصه فنی کلیدی توجه کنید تا محصولی با کیفیت و متناسب با نیاز خود تهیه نمایید. اولین و مهمترین مورد، توان خروجی بر حسب ولتآمپر (VA) و وات (W) است که باید با مجموع توان تجهیزات شما هماهنگ باشد.دوم، نوع یو پی اس (آفلاین، لاین اینتراکتیو یا آنلاین) است که باید بر اساس حساسیت تجهیزات شما انتخاب شود. سوم، زمان پشتیبانی (Backup Time) که به ظرفیت باتری و توان مصرفی بستگی دارد. چهارم، ولتاژ ورودی و محدوده تحمل ولتاژ که نشاندهنده توانایی دستگاه در تحمل نوسانات برق است.پنجم، وجود نمایشگر (LCD) برای نمایش وضعیت دستگاه، پورتهای ارتباطی (USB یا RS232) برای اتصال به کامپیوتر، و قابلیت تعویض باتری در حالت روشن (Hot-Swap). در نهایت، به برند معتبر، گارانتی و خدمات پس از فروش نیز توجه ویژهای داشته باشید.
نصب و راهاندازی یو پی اس، اگرچه کار پیچیدهای نیست، اما باید با رعایت اصول و نکات ایمنی انجام شود.اولین و مهمترین قدم، انتخاب محل مناسب برای نصب دستگاه است. یو پی اس باید در محلی خشک، خنک، دارای تهویه کافی و دور از نور مستقیم خورشید و منابع حرارتی نصب شود تا از داغ شدن بیش از حد و کاهش عمر آن جلوگیری شود.دوم، اتصال به زمین (ارت) الزامی است تا از برقگرفتگی و آسیب به تجهیزات جلوگیری شود.سوم، سیمکشی باید با استفاده از کابلهای با سطح مقطع مناسب و توسط یک برقکار ماهر انجام شود.پس از نصب، ابتدا برق ورودی را وصل کرده و سپس دستگاه را روشن کنید تا باتریها شارژ شوند. در نهایت، تجهیزات مصرفکننده را به خروجی یو پی اس متصل کنید.همیشه قبل از هرگونه کار روی دستگاه، برق آن را قطع کنید.
انتخاب محل و ارتفاع مناسب برای نصب یو پی اس، تأثیر مستقیمی بر عملکرد، ایمنی و طول عمر آن دارد. برای یو پی اسهای رومیزی و کوچک که در منازل و دفاتر کار استفاده میشوند، بهترین محل، روی یک میز محکم یا قفسهای با تهویه مناسب و در ارتفاعی است که به راحتی قابل دسترس باشد. برای یو پی اسهای بزرگ صنعتی و رکمونت که در اتاق سرور و تأسیسات نصب میشوند، باید محل نصب با توجه به وزن دستگاه، دسترسی برای سرویسدهی، و فاصله از تجهیزات حساس انتخاب شود.این دستگاهها معمولاً در اتاقهای مخصوص برق و تأسیسات یا رکهای سرور در پایینترین بخش رک نصب میشوند تا مرکز ثقل رک پایینتر باشد.در هر دو حالت، رعایت فاصله مناسب از دیوار (حداقل ۱۰ تا ۱۵ سانتیمتر) برای گردش هوا و تهویه، و دور بودن از منابع رطوبت و گرد و غبار از اصول اساسی است.